Sinds 1 januari 2024 geldt de Omgevingswet, die tientallen wetten en honderden regels over de fysieke leefomgeving samenvoegt in één stelsel. Voor een gewone verbouwing — een dakkapel, een aanbouw aan het bedrijfspand, een nieuwe schutting rond het terrein — betekent dit vooral dat de aanvraag anders wordt ingediend en dat gemeenten op een andere manier toetsen. De vraag of u voor uw plan een vergunning nodig heeft, is door de wetswijziging niet fundamenteel anders geworden.
Wat wél veranderde: de aanvraag loopt sinds de invoering via het Omgevingsloket, waar voorheen Omgevingsloket online werd gebruikt, en de regels voor vergunningvrij bouwen staan nu in het Besluit bouwwerken leefomgeving in plaats van het Besluit omgevingsrecht. De criteria zelf — wat mag zonder vergunning aan de achterkant van een pand, wat niet — zijn bij de invoering grotendeels overgenomen, maar de tekst en de nummering zijn anders. Wie een oude checklist over vergunningvrij bouwen erbij pakt, leest die dus best met een kritische blik.
Eén loket, één procedure per plan
Voor de Omgevingswet moest u soms losse aanvragen indienen bij verschillende instanties: een omgevingsvergunning bij de gemeente, een watervergunning bij het waterschap, een ontheffing bij de provincie. Onder de Omgevingswet dient u in principe één aanvraag in voor het hele project, ook als er meerdere overheden bij betrokken zijn. Achter de schermen verdeelt het systeem de aanvraag naar de juiste instanties. Dat scheelt niet per se in wachttijd, maar wel in het aantal loketten waarmee u te maken krijgt.
Wat inhoudelijk hetzelfde bleef
De kernvraag — heeft u een vergunning nodig of niet — wordt nog steeds beantwoord aan de hand van hetzelfde soort criteria: waar op het perceel bouwt u, hoe hoog, hoe ver van de perceelgrens, en valt het bouwwerk onder een uitzondering voor bijbehorende bouwwerken. Ook het onderscheid tussen voor- en achtererfgebied bleef bestaan, net als de mogelijkheid dat een gemeente via het omgevingsplan — de opvolger van het bestemmingsplan — strengere of juist ruimere regels stelt dan de landelijke basis. Leges worden nog altijd per gemeente vastgesteld en verschillen dus onverminderd sterk. per vergunningtype uitgezocht wat voor uw situatie geldt laat zien dat die gemeentelijke verschillen na de invoering van de wet niet zijn verdwenen.
Termijnen: hoofdlijn hetzelfde, met ruimte voor variatie
De bekende termijnen uit de oude wet zijn in hoofdlijn overgenomen: voor de meeste eenvoudige aanvragen geldt een reguliere procedure met een beslistermijn die doorgaans op acht weken uitkomt, met de mogelijkheid van verlenging. Voor complexere plannen, waarbij bijvoorbeeld ook milieueffecten of afwijkingen van het omgevingsplan spelen, geldt een uitgebreide procedure die aanzienlijk langer loopt. Welke procedure van toepassing is en of een termijn in een concreet geval wordt verlengd, staat in het besluit dat de gemeente over de aanvraag neemt. Wilt u voor uw eigen plan snel een indicatie van de te verwachten doorlooptijd, dan geeft in een paar vragen zien welke procedure waarschijnlijk geldt een eerste beeld, nog voordat u formeel iets indient.
Meer beleidsruimte voor de gemeente
Eén van de bedoelingen van de Omgevingswet is dat gemeenten meer eigen beleid kunnen vastleggen in het omgevingsplan, waar vroeger een bestemmingsplan en een reeks aparte verordeningen naast elkaar bestonden. Voor u betekent dit dat de regels die voor uw pand of perceel gelden, zich niet meer per se over meerdere documenten verspreiden, maar dat de inhoud van gemeente tot gemeente wel kan blijven verschillen — en dat verschil kan door de nieuwe wet zelfs toenemen naarmate gemeenten hun omgevingsplan verder uitwerken. Toezichthouders en vergunningverleners kijken bij de beoordeling van een aanvraag naar de tekst zoals die op het moment van aanvragen in het omgevingsplan staat.
Wat dit praktisch betekent voor uw aanvraag
Voor de meeste verbouwingen bij MKB-bedrijven verandert de uitkomst dus niet vanzelf: een dakkapel die voorheen vergunningvrij was, is dat na de invoering van de Omgevingswet doorgaans nog steeds, en een aanbouw die aan de straatkant altijd al een vergunning vereiste, vereist die nog steeds. Wat wel is veranderd, is waar u dat nagaat en via welk loket u indient. Bij twijfel is het raadzaam om de actuele tekst van het omgevingsplan en de legesverordening van uw eigen gemeente te raadplegen, of navraag te doen bij de gemeente zelf, aangezien de uitwerking per gemeente verschilt. hoe wij die officiële bronnen per gemeente ophalen laat zien waar de informatie op permi.eu vandaan komt en hoe actueel die is.
Wilt u voor uw eigen plan weten of er sinds de invoering van de Omgevingswet iets veranderd is ten opzichte van wat u eerder wist? De gratis check op permi.eu geeft een indicatie op basis van de actuele regelgeving van uw gemeente. Staat uw vraag er niet tussen, dan vindt u op de meestgestelde vragen over vergunningen mogelijk al een antwoord.