permi.eu

Wat is planschade en wanneer speelt dat?

Planschade is de vergoeding die een gemeente kan toekennen als een wijziging van het omgevingsplan uw pand of grond in waarde laat dalen — en die kwestie kan ook terugkomen bij uw eigen vergunningaanvraag.

Planschade is de schade die iemand lijdt doordat de gemeente het omgevingsplan wijzigt, en die schade is groter dan iemand redelijkerwijs hoort te dragen. Denk aan een pand dat minder waard wordt omdat er vlak naast een bedrijfsbestemming komt, of aan uitzicht dat verdwijnt doordat een hoger gebouw planologisch mogelijk wordt gemaakt. De gewezen eigenaar of gebruiker kan de gemeente dan vragen om een tegemoetkoming in die schade.

Planschade speelt dus niet bij elke verbouwing, maar specifiek bij een besluit dat de planologische mogelijkheden van een locatie verandert — zoals een wijziging van het omgevingsplan, een omgevingsvergunning die afwijkt van dat plan, of een projectbesluit. Of een concreet geval daadwerkelijk voor tegemoetkoming in aanmerking komt, en hoe hoog die dan is, beoordeelt de gemeente aan de hand van een planvergelijking en vaak een onafhankelijk advies. Dat is per situatie werk voor de gemeente en, bij een geschil, voor een jurist.

Wanneer is er sprake van planschade

De kern van planschade is een vergelijking tussen twee situaties: wat mocht er vóór de wijziging, en wat mag er ná de wijziging. Alleen het verschil daartussen telt mee, niet de feitelijke situatie op het moment van de wijziging. Een perceel dat volgens het oude plan al bebouwing tot een bepaalde hoogte toestond, maar waar nooit van werd gebruikgemaakt, levert dus geen schade op als die hoogte in het nieuwe plan hetzelfde blijft. De vergelijking gaat over de juridische mogelijkheden, niet over wat er op dat moment feitelijk staat.

Ook telt mee of de schade voorzienbaar was. Als een wijziging al jaren was aangekondigd, bijvoorbeeld in een structuurvisie of een eerder ontwerpbesluit, kan dat gevolgen hebben voor de vraag of iemand nog recht heeft op een tegemoetkoming. Dit soort afwegingen staat beschreven in de wet en in jurisprudentie, en is niet iets wat u zelf met zekerheid kunt vaststellen zonder de onderliggende stukken te kennen.

Wie een verzoek kan indienen

Een verzoek om tegemoetkoming in planschade kan worden ingediend door degene die de schade stelt te hebben geleden: meestal de eigenaar van een pand of perceel, soms ook een huurder of gebruiker met een langlopend belang. Het verzoek gaat naar de gemeente die het schadeveroorzakende besluit heeft genomen. De gemeente toetst het verzoek, vraagt vaak advies aan een onafhankelijke adviescommissie en neemt vervolgens een besluit waartegen bezwaar en beroep openstaan, net als bij andere besluiten van de gemeente.

Er geldt doorgaans een eigen risico: een deel van de waardevermindering komt voor rekening van de aanvrager zelf, als een soort normaal maatschappelijk risico. Hoe dat eigen risico precies wordt vastgesteld, verschilt per geval en staat beschreven in de wettelijke regeling zelf.

Wat dit te maken heeft met uw eigen vergunningaanvraag

Voor een ondernemer die zelf een omgevingsvergunning aanvraagt, is planschade relevant van de andere kant: niet als iemand die schade claimt, maar als iemand wiens vergunning de aanleiding kan zijn. Als uw aanvraag afwijkt van het geldende omgevingsplan — bijvoorbeeld een hogere bebouwing, een andere functie, of meer bebouwd oppervlak dan het plan toestaat — kan die afwijking voor omwonenden aanleiding zijn om later een verzoek om planschade in te dienen bij de gemeente.

De gemeente kan dat risico vooraf afdekken met een planschadeovereenkomst: een afspraak waarin u als aanvrager zich verbindt om een eventuele tegemoetkoming die de gemeente later moet uitkeren, zelf te vergoeden. Dit wordt vaak gevraagd bij vergunningen die buiten het bestaande plan vallen, en is iets waar u bij een afwijkende aanvraag rekening mee kunt houden voordat u de aanvraag indient. Bij een vooroverleg met de gemeente komt dit onderwerp doorgaans al ter sprake, en het is een van de redenen waarom zo'n gesprek voorafgaand aan een aanvraag nuttig kan zijn.

Waar u dit kunt nagaan

Of uw voorgenomen bouwplan planologisch past binnen het geldende omgevingsplan, en dus los staat van een eventuele planschadediscussie, is iets wat per perceel verschilt en terug te vinden is in het omgevingsplan van uw gemeente. per situatie uitgezocht welke vergunning aan de orde is geeft daarbij een eerste richting, met de vindplaats en de peildatum van de regeling erbij.

Wilt u snel weten of uw plan vergunningplichtig is en wat dat concreet betekent voor uw gemeente, dan kunt u in een paar vragen een indicatie krijgen. Voor vragen over hoe permi.eu aan zijn informatie komt en waarom die herleidbaar is tot de officiële regeling, leest u meer over de werkwijze achter de check. Voor de vraag hoe de gemeente een eventueel verzoek om planschade beoordeelt, of wat een planschadeovereenkomst in uw geval precies inhoudt, is de gemeente zelf of een jurist gespecialiseerd in omgevingsrecht het aangewezen adres.

Staat u aan het begin van een bouwplan en wilt u eerst helder krijgen of en welke vergunning nodig is, begin dan met de gratis check of bekijk de onderwerpen op permi.eu — zo weet u binnen een halfuur waar u staat.

Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies.