Een situatietekening is een tekening van bovenaf die laat zien waar uw perceel ligt, waar de bestaande bebouwing staat en waar het nieuwe bouwwerk komt. Bij vrijwel elke aanvraag voor een omgevingsvergunning hoort zo'n tekening, omdat de gemeente ermee kan beoordelen of het bouwplan binnen het bouwvlak past en of de afstanden tot de erfgrens en de buren kloppen.
Op een situatietekening staan meestal de kadastrale grenzen van het perceel, de bestaande gebouwen, het nieuwe bouwwerk met de buitenmaten, de afstand tot de erfgrens en de openbare weg, een noordpijl en een schaalaanduiding. Gebruikelijk is een schaal van 1:100 of 1:200, afhankelijk van de grootte van het perceel en de aard van het bouwplan. De gemeente gebruikt de tekening om te toetsen aan het omgevingsplan en, waar van toepassing, aan de regels over welstand.
Wat er precies op moet staan
De exacte eisen aan een situatietekening verschillen per gemeente en per type aanvraag, en staan in de indieningsvereisten die bij de vergunningaanvraag horen. Vaste onderdelen zijn doorgaans de perceelgrens, de bestaande en de nieuwe situatie naast elkaar, de maatvoering van het bouwwerk, de afstand tot de zijdelingse en achterste erfgrens, en de ligging ten opzichte van de openbare weg. Bij een aanbouw of bijgebouw wordt vaak ook gevraagd om aan te geven welk deel van het perceel al bebouwd is, omdat dat meetelt bij de vraag of een bouwwerk nog vergunningvrij mag zijn of niet. Wie twijfelt of een verbouwing onder de vergunningvrije regels valt, vindt daarover meer in de uitleg over de vergunningen die per situatie zijn uitgezocht.
Welke schaal gebruikelijk is
Een situatietekening op schaal 1:100 of 1:200 is voor de meeste woonpercelen goed leesbaar: één centimeter op papier staat dan voor één of twee meter in werkelijkheid. Bij een groter perceel, bijvoorbeeld bij een bedrijfspand met een ruime buitenruimte, wordt soms een kleinere schaal gebruikt zoals 1:500, zodat het hele terrein op één blad past. Belangrijker dan de exacte schaal is dat de tekening consistent is: alle maten moeten kloppen ten opzichte van elkaar, en de schaalaanduiding moet op de tekening zelf staan zodat de gemeente kan controleren of de maatvoering klopt.
Hoe de gemeente de tekening gebruikt
De situatietekening is voor een behandelaar het eerste hulpmiddel om te zien of een bouwplan past binnen de regels die voor het perceel gelden. Toezichthouders en behandelaars kijken daarbij onder meer naar de ligging ten opzichte van het bouwvlak, de afstand tot de erfgrens en de vraag of het bouwwerk in het voorerfgebied of het achtererfgebied komt te staan, omdat daar verschillende regels voor gelden. Ontbreekt er informatie op de tekening, dan kan dat betekenen dat de aanvraag niet in behandeling wordt genomen totdat de tekening is aangevuld. Welke stukken er naast de situatietekening nog meer nodig zijn, hangt af van het type bouwwerk en de gemeente.
Verschil met een plattegrond of doorsnede
Een situatietekening toont het perceel van bovenaf en de plek van het bouwwerk daarop. Dat is iets anders dan een plattegrond, die de indeling van het gebouw zelf laat zien, of een doorsnede, die de hoogte en de opbouw in een dwarsdoorsnede weergeeft. Bij de meeste aanvragen worden alle drie de tekeningen gevraagd, omdat ze samen een volledig beeld geven: waar het bouwwerk staat, hoe het is ingedeeld en hoe hoog het wordt.
Zelf tekenen of laten maken
Voor een eenvoudig bijgebouw kan een situatietekening soms zelf worden gemaakt, bijvoorbeeld op basis van de kadastrale kaart die bij het Kadaster beschikbaar is, aangevuld met de eigen maatvoering. Bij een ingewikkelder bouwplan, of wanneer de gemeente een tekening van een architect of tekenbureau vraagt, ligt het voor de hand om die tekening te laten opstellen door iemand die daarin is gespecialiseerd. Wat er precies wordt verwacht, staat in de indieningsvereisten van de gemeente zelf; die verschillen per gemeente net als de leges die voor de aanvraag in rekening worden gebracht.
Wat als de tekening niet compleet is
Als een situatietekening onvolledig is of niet aansluit bij de andere stukken, kan de gemeente vragen om aanvulling voordat de inhoudelijke beoordeling begint. Dat kost tijd, terwijl de behandeltermijn van de aanvraag intussen kan doorlopen of stilstaan, afhankelijk van hoe de gemeente daarmee omgaat. Het is daarom nuttig om vooraf na te gaan welke onderdelen de gemeente specifiek vraagt, in plaats van pas bij de aanvraag zelf te ontdekken dat er iets ontbreekt. Antwoorden op praktische vragen over de aanvraag staan verzameld in de antwoorden op veelgestelde vragen, en wie wil weten waar de informatie over leges en termijnen precies vandaan komt, leest dat op de pagina over waar de informatie vandaan komt.
Wilt u eerst weten of uw plan vergunningplichtig is voordat u tijd steekt in een situatietekening? Dan is het handig om in vijf vragen te zien waar u staat. De check is gratis en geeft meteen een indicatie van de vergunning, de leges en de behandeltijd die bij uw gemeente horen.