permi.eu

Krijgt u leges terug als uw vergunningaanvraag wordt afgewezen?

De hoofdregel is dat leges niet worden terugbetaald als een vergunning wordt geweigerd, omdat u betaalt voor de beoordeling en niet voor de uitkomst. Sommige gemeenten kennen toch een gedeeltelijke teruggaaf, maar dat staat per gemeente anders geregeld.

Het korte antwoord: meestal niet

Als uw aanvraag voor een omgevingsvergunning wordt afgewezen, krijgt u de leges in de meeste gevallen niet terug. Leges zijn geen vergoeding voor een geslaagde aanvraag, maar een vergoeding voor het werk dat de gemeente heeft verricht om uw aanvraag te beoordelen. Dat werk — het toetsen aan het omgevingsplan, het inwinnen van advies, het beoordelen van de ingediende stukken — is gedaan, ongeacht de uitkomst. Vandaar dat de meeste legesverordeningen geen algemene teruggaafregeling kennen voor een geweigerde vergunning.

Dat klinkt wellicht onredelijk wanneer u veel tijd en geld in een aanvraag heeft gestoken die uiteindelijk wordt afgewezen, maar het sluit aan bij hoe leges juridisch zijn vormgegeven: als vergoeding voor een dienst, niet als resultaatsverplichting. Sommige gemeenten maken hierop wel uitzonderingen, en die staan dan letterlijk in de eigen legesverordening. Of zo'n regeling bestaat, en onder welke voorwaarden, verschilt per gemeente.

Waarom de wetgever het zo heeft ingericht

Gemeenten mogen op grond van de Gemeentewet leges heffen voor diensten die zij voor inwoners en bedrijven verrichten. Het behandelen van een vergunningaanvraag is zo'n dienst. De hoogte van de leges wordt vooraf vastgesteld in de legesverordening en is doorgaans gekoppeld aan de bouwsom, de oppervlakte of een vast tarief, niet aan de kans dat de vergunning wordt verleend. Omdat de toetsing — en dus de inzet van ambtelijke capaciteit — ook plaatsvindt bij een aanvraag die wordt geweigerd, ontbreekt in veel verordeningen een wettelijke grondslag om bij weigering iets terug te betalen.

Dit onderscheidt de situatie van bijvoorbeeld een product dat u koopt en terugstuurt. Bij leges koopt u niet de vergunning zelf, maar de behandeling van uw verzoek. Toezichthouders en gemeenten redeneren daarom doorgaans vanuit het uitgevoerde proces, niet vanuit het resultaat.

Wanneer gemeenten wél iets teruggeven

Hoewel een algemene teruggaafregeling bij weigering zeldzaam is, kennen diverse legesverordeningen wel een gedeeltelijke teruggaaf in andere situaties. Dat kan het geval zijn wanneer u de aanvraag zelf intrekt voordat de inhoudelijke beoordeling is gestart, of wanneer een aanvraag niet-ontvankelijk wordt verklaard omdat essentiële stukken ontbreken en er feitelijk nog geen inhoudelijke toets heeft plaatsgevonden. In die gevallen redeneert de gemeente dat er minder werk is verricht, en dat rechtvaardigt in sommige verordeningen een teruggaaf van een deel van het bedrag, vaak als percentage van het oorspronkelijke tarief.

Of en hoeveel een gemeente in zo'n situatie teruggeeft, staat alleen in de eigen legesverordening van die gemeente. Er bestaat geen landelijk percentage of standaardtermijn die voor iedereen geldt. Dit is precies de reden waarom twee ondernemers in twee verschillende gemeenten, met een vergelijkbare aanvraag die om vergelijkbare redenen niet doorgaat, een ander bedrag terugkrijgen — of helemaal niets.

De leges-aanslag en de vergunning zijn twee aparte besluiten

Het is goed om voor ogen te houden dat het besluit over de vergunning en de heffing van de leges juridisch twee verschillende beschikkingen zijn. Tegen de weigering van de vergunning kunt u bezwaar maken bij de gemeente; tegen de legesaanslag zelf staat in beginsel een eigen bezwaarmogelijkheid open, met een eigen termijn. Een bezwaar tegen de weigering van de vergunning leidt niet automatisch tot teruggaaf van leges, en andersom evenmin. Wie meent dat de leges onterecht of te hoog zijn vastgesteld, moet dat dus los van de inhoudelijke vergunningprocedure aankaarten bij de gemeente of, waar van toepassing, bij de bevoegde rechter.

Wat u vooraf kunt nagaan

Omdat teruggaafregelingen niet landelijk zijn geregeld, is de enige manier om zekerheid te krijgen het raadplegen van de legesverordening van uw eigen gemeente, of het navragen bij de gemeente zelf voordat u een aanvraag indient. Dat kan ook aan de orde komen tijdens een vooroverleg, waarin u de kans op een geslaagde aanvraag al laat inschatten voordat de volledige leges verschuldigd worden. Op permi.eu vindt u per gemeente de geldende legesverordening met de vindplaats en de peildatum, zodat u niet hoeft te zoeken in een regelingenbank die niet voor leken is geschreven.

Wilt u voordat u leges betaalt eerst weten of uw plan vergunningplichtig is en wat de behandeling ongeveer kost, dan kunt u dat in een paar vragen gratis laten uitzoeken. Een overzicht van vergunningtypen per situatie, inclusief de bijbehorende kosten en doorlooptijden, vindt u onder de vergunningen die per situatie zijn uitgezocht. Hoe permi.eu aan deze informatie komt en waarom de vindplaats er altijd bij staat, leest u op de pagina over onze werkwijze. Voor concrete vragen over uw eigen aanvraag en legesregeling blijft de gemeente, of een jurist, het aangewezen aanspreekpunt.

Dit artikel is algemene informatie en geen juridisch advies.